Konsultacje eksperckie INFO OPS Polska w Wietnamie. Trzy wykłady, dialog strategiczny i współpraca w ramach 75-lecia relacji polsko-wietnamskich

Na zaproszenie Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Hanoi, przedstawiciele zespołu INFO OPS Polska, Maksym Sijer, złożyli wizytę ekspercką w Wietnamie. Program obejmował wystąpienia publiczne oraz cykl spotkań merytorycznych z przedstawicielami środowisk dyplomatycznych, akademickich i medialnych. Wizyta miała charakter nie tylko szkoleniowy, ale przede wszystkim dialogowy: koncentrowała się na wspólnej diagnozie wyzwań w sferze bezpieczeństwa informacyjnego oraz na poszukiwaniu języka współpracy, adekwatnego do realiów regionu Indo-Pacyfiku i specyfiki wietnamskiego ekosystemu informacyjnego.

W kontekście rosnącej presji operacji wpływu, które łączą narzędzia technologiczne, psychologiczne i społeczne, obecność delegacji INFO OPS Polska w Hanoi stanowiła przykład współczesnej dyplomacji publicznej opartej na kompetencjach: zorientowanej na praktyczne rozumienie mechanizmów manipulacji informacyjnej, ale jednocześnie wrażliwej na lokalne uwarunkowania kulturowe i instytucjonalne.

Diplomatic Academy of Vietnam: debata o operacjach wpływu

Pierwsza prezentacja odbyła się w prestiżowej Diplomatic Academy of Vietnam. W spotkaniu uczestniczyły delegacje wietnamska i polska, a wydarzeniu towarzyszyła obecność kierownictwa misji dyplomatycznej RP, na czele z Panią Joanna Skoczek – Chargée d’affaires Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Socjalistycznej Republice Wietnamu. Sama lokalizacja nie była przypadkowa: akademie dyplomatyczne pełnią dziś rolę strategicznych laboratoriów, w których krzyżują się perspektywy praktyki polityki zagranicznej, bezpieczeństwa oraz analizy środowiska informacyjnego.

Dyskusja koncentrowała się na zaawansowanych modelach operacji wpływu Federacji Rosyjskiej i Chińskiej Republiki Ludowej. Wystąpienie Pana Maksyma Sijera miało dwutorową konstrukcję: łączyło ujęcie teoretyczne, pozwalające porządkować zjawiska, z perspektywą operacyjną – istotną dla instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo, komunikację strategiczną oraz odporność społeczną.

W części naukowej zaakcentowano istotę zarządzania refleksyjnego – podejścia zakładającego, że celem działań informacyjnych nie jest wyłącznie przekonanie odbiorcy do konkretnej tezy, lecz kształtowanie warunków podejmowania decyzji: sposobu interpretowania faktów, percepcji ryzyka, a nawet definicji tego, co jest „racjonalne” i „realistyczne”. W takim ujęciu operacja wpływu nie przypomina klasycznej propagandy; bliżej jej do sterowania otoczeniem decyzyjnym poprzez wprowadzanie przeciwnika w stan przewidywalnej reakcji.

Z perspektywy operacyjnej omówiono również zjawisko określane mianem „VIEDM” w działaniach informacyjnych – element służący budowaniu pozoru „organiczności” przekazu: wykorzystaniu postaci, formatów i kanałów, które mają wyglądać na oddolne, spontaniczne lub „niezależne”, a w rzeczywistości stanowią narzędzie kierunkowania emocji i opinii publicznej.

Istotnym wątkiem było również masowe pozyskiwanie danych przez Chiny na potrzeby adresowania operacji wpływu, w tym kontekst Zenhua Data Leaks. W tym ujęciu punkt ciężkości przesuwa się z samego komunikatu na infrastrukturę informacyjną: zdolność do segmentowania odbiorców, profilowania ich podatności, mapowania sieci kontaktów oraz dobierania bodźców psychologicznych w sposób spersonalizowany. Rozmowa na ten temat w środowisku dyplomatyczno-akademickim nabiera szczególnego znaczenia, bo wskazuje, że rywalizacja informacyjna coraz rzadziej opiera się na spektakularnych „fake newsach”, a coraz częściej na długotrwałym zarządzaniu uwagą i zachowaniami.

Spotkaniu towarzyszyła otwarta, pogłębiona dyskusja oraz wyraźne zainteresowanie ekspertów wietnamskich. To ważny sygnał: w regionach, w których tempo modernizacji technologicznej jest bardzo wysokie, rośnie też potrzeba równoległej modernizacji kompetencji dotyczących odporności informacyjnej.

Prezentacja dla zachodniego korpusu dyplomatycznego i państw partnerskich: wspólnota wyzwań

Drugie wystąpienie zostało skierowane do przedstawicieli zachodniego korpusu dyplomatycznego oraz państw partnerskich (like-minded). Format spotkania podkreślał, że zagrożenia w sferze informacyjnej nie są problemem „jednego kraju” ani „jednego regionu”. W tym sensie Hanoi stało się miejscem wymiany doświadczeń między środowiskami, które – mimo odmiennych realiów – mierzą się z podobnymi mechanizmami presji kognitywnej.

Prezentacja koncentrowała się na roli presji psychologicznej i zastraszania w działaniach kognitywnych. Zwrócono uwagę, że współczesne operacje wpływu często dążą do wytworzenia nie tyle konkretnej opinii, ile stanu emocjonalnego: poczucia zagrożenia, bezradności, zmęczenia konfliktem, a także przekonania, że „opór nie ma sensu”. W takim układzie odbiorca przestaje analizować fakty, a zaczyna szukać ulgi – co czyni go podatnym na proste rozwiązania i narracje pozornie „rozsądnego kompromisu”.

Omówiono również znaczenie ruchów pozorowanych na antywojenne jako narzędzi oddziaływania informacyjnego. To szczególnie istotne, ponieważ część operacji wpływu wykorzystuje język pokoju, humanitaryzmu i troski o stabilność po to, by osłabiać determinację społeczeństw i elit politycznych oraz delegitymizować wsparcie dla państw napadniętych. Tego typu działania nie muszą wprost promować agresora – wystarczy, że konsekwentnie podważają sens działań obronnych, eskalują lęk przed konsekwencjami i przerzucają odpowiedzialność za konflikt na ofiarę.

Najcenniejszym elementem spotkania była rozbudowana dyskusja po prezentacji. Jej dynamika pokazała nie tylko zainteresowanie tematyką, lecz także wspólnotę diagnozy: uczestnicy wskazywali na podobne wzorce narracyjne i zbliżone wyzwania instytucjonalne, niezależnie od geografii. W praktyce taki wymiar rozmowy ma duże znaczenie – dyplomacja w obszarze bezpieczeństwa informacyjnego opiera się bowiem na zaufaniu, wymianie metod i porównywaniu mechanizmów, zanim staną się one pełnoskalowym kryzysem.

Spotkanie z mediami wietnamskimi: odpowiedzialność informacyjna w sytuacjach kryzysowych

Trzecie wydarzenie zostało poświęcone relacji między dezinformacją a stabilnością instytucji publicznych. Prezentacja zatytułowana: „Dezinformacja jako czynnik zakłócający skuteczne funkcjonowanie państwa, w tym w sytuacjach kryzysowych – rola i odpowiedzialność mediów” została przygotowana dla przedstawicieli mediów wietnamskich.

Wysoka frekwencja pokazała, że temat nie jest postrzegany jako abstrakcyjna dyskusja o internecie, lecz jako problem mający wymiar praktyczny: wpływający na bezpieczeństwo obywateli, efektywność zarządzania kryzysowego i zaufanie do instytucji. W realiach kryzysu – zdrowotnego, klimatycznego, technologicznego czy politycznego – dezinformacja działa jak mnożnik chaosu: komplikuje komunikację, paraliżuje decyzje, destabilizuje społeczne reakcje, a czasem skłania do zachowań ryzykownych.

Rozmowa, która rozwinęła się po prezentacji, dotyczyła standardów odpowiedzialności medialnej oraz różnic w postrzeganiu zagrożeń w cyberprzestrzeni. Ten element jest kluczowy: odporność informacyjna nie powstaje wyłącznie w instytucjach państwa. Tworzy się również w newsroomach, redakcjach i środowiskach dziennikarskich – tam, gdzie zapadają decyzje o weryfikacji źródeł, języku relacji i sposobie opisywania sporów. W tym sensie spotkanie stało się nie tyle wykładem, ile wspólną pracą nad rozumieniem roli mediów jako infrastruktury zaufania publicznego.

Wartość wizyty: spotkanie dwóch logik środowiska informacyjnego

Wizyta została oceniona jako wyjątkowo wartościowe doświadczenie – szczególnie w kontekście specyfiki wietnamskiego środowiska informacyjnego, lokalnych uwarunkowań politycznych oraz odmiennych modeli funkcjonowania systemu informacyjnego niż te znane z Europy. Ten aspekt zasługuje na podkreślenie: skuteczność działań edukacyjnych i dialogowych w obszarze bezpieczeństwa informacyjnego zależy od tego, czy potrafią one uwzględnić, że nie istnieje jeden uniwersalny model odporności. Mechanizmy manipulacji mogą być podobne, ale środowisko ich działania – instytucjonalne, kulturowe, technologiczne – bywa zasadniczo różne.

Dlatego kluczowym rezultatem wizyty było nie tylko przekazanie wiedzy, ale także lepsze rozpoznanie, jak wietnamskie elity dyplomatyczne i medialne definiują zagrożenia, jakie przypisują im priorytety oraz gdzie widzą przestrzeń do współpracy międzynarodowej.

Podziękowania dla Ambasady RP w Hanoi: profesjonalizm i koordynacja

Szczególne podziękowania zostały skierowane do Ambasady RP w Hanoi za przygotowanie i koordynację całego przedsięwzięcia. Organizacja trzech wydarzeń merytorycznych, adresowanych do różnych środowisk i wymagających precyzyjnego dostosowania formatu, logistyki i protokołu, stanowi przykład najwyższego profesjonalizmu. W realiach pracy dyplomatycznej takie działania są często niewidoczne dla opinii publicznej, a zarazem decydują o powodzeniu inicjatyw, które budują długofalową obecność Polski w obszarze współpracy eksperckiej.

75 lat relacji polsko-wietnamskich: kultura i bezpieczeństwo w jednym kalendarzu dyplomatycznym

Warto podkreślić, że wizyta odbywała się w ramach obchodów 75. rocznicy nawiązania relacji polsko-wietnamskich. W tym samym czasie zrealizowano także koncert orkiestry OSP Nadarzyn w reprezentacyjnej, historycznej przestrzeni Hanoi – Świątyni Literatury (Văn Miếu – Quốc Tử Giám) – połączony z wystawą „Polska – tożsamość nabyta” autorstwa polsko-wietnamskiego malarza akwarelisty Minh Dam. Oba wydarzenia przygotowano z dużym rozmachem i – jak podkreślano – spotkały się z dużym zainteresowaniem elit wietnamskich.

To zestawienie nie jest przypadkowe. Współczesna dyplomacja publiczna coraz częściej łączy działania w obszarze kultury i bezpieczeństwa miękkiego: koncert i wystawa budują bliskość społeczną, a dialog o zagrożeniach informacyjnych – wspólnotę odpowiedzialności za stabilność i odporność instytucji. W rezultacie rocznicowy kalendarz stał się nie tylko celebracją historii, ale także inwestycją w przyszłość relacji: opartą na kompetencjach, wzajemnym zrozumieniu oraz zdolności do prowadzenia rozmowy o wyzwaniach, które nie znają granic.

Zakończenie: od wizyty do trwałej współpracy

Wizyta ekspercka INFO OPS Polska w Wietnamie potwierdziła, że bezpieczeństwo informacyjne staje się jednym z kluczowych tematów współpracy międzynarodowej i że skuteczna odpowiedź wymaga łączenia perspektyw: akademickiej, operacyjnej, dyplomatycznej i medialnej.

W realiach rywalizacji informacyjnej państwa potrzebują dziś nie tylko technologii, ale przede wszystkim kompetencji i partnerstw. W tym sensie wizyta, osadzona w obchodach 75-lecia relacji polsko-wietnamskich, stanowi czytelny sygnał, że Polska chce być obecna w dialogu o odporności informacyjnej nie jako obserwator, lecz jako partner wnoszący konkretne doświadczenie i metodologię.