MENA i Globalne Południe
Fundacja INFO OPS Polska rozwija działania analityczne, edukacyjne i komunikacyjne w regionie MENA oraz w wybranych państwach Globalnego Południa. Nasza obecność w tym obszarze koncentruje się na wzmacnianiu odporności informacyjnej, analizie środowiska medialnego oraz budowaniu mostów między Europą a społeczeństwami krajów arabskich i afrykańskich.
W ramach projektów regionalnych monitorujemy mechanizmy dezinformacji, propagandy i manipulacji informacyjnej, analizujemy narracje geopolityczne oraz wspieramy inicjatywy służące edukacji medialnej, transparentności i dialogowi społecznemu. Działamy w oparciu o sieć ekspertów, analityków, dziennikarzy i konsultantów znających lokalne uwarunkowania kulturowe, językowe i polityczne.
Szczególnym elementem naszych działań jest rozwijanie arabskoi anglojęzycznych formatów komunikacyjnych, które pozwalają docierać do odbiorców w regionie z treściami dotyczącymi bezpieczeństwa informacyjnego, odporności poznawczej i przeciwdziałania fałszywym narracjom. W praktyce łączymy analizę, edukację, komunikację strategiczną i współpracę międzykulturową.
Naszym celem jest wzmacnianie zaufania, odporności społecznej i lepszego rozumienia procesów informacyjnych zachodzących na styku Europy, Bliskiego Wschodu, Afryki Północnej i szerzej rozumianego Globalnego Południa.
Historia działań MENA i projektu Albatros
Projekt MENA jest kontynuacją wieloletnich działań Fundacji INFO OPS Polska na rzecz wzmacniania odporności społecznej na dezinformację oraz przeciwdziałania zagrożeniom informacyjnym wymierzonym w wartości demokratyczne, relacje międzynarodowe i wizerunek Polski. Inicjatywa koncentruje się na analizie wpływu dezinformacji i propagandy na społeczeństwa państw regionu MENA, ze szczególnym uwzględnieniem Libanu, Iraku i Egiptu.
Działania Fundacji w regionie MENA rozwijane są od kilku lat i obejmują zarówno projekty badawcze, jak i działania analityczne, edukacyjne oraz eksperckie. Istotnym etapem tych prac był uruchomiony w 2020 roku projekt SWA, w ramach którego Fundacja prowadzi cykliczne badania bezpieczeństwa środowiska informacyjnego w Libanie i na Cyprze.
Jednym z wiodących zadań SWA jest identyfikacja oraz ocena potencjału działań propagandowych obcych aktorów państwowych, a także podmiotów niepaństwowych o zatartej lub niejednoznacznej afiliacji.
Ocena prowadzona w ramach SWA opiera się na monitoringu środowiska informacyjnego oraz spotkaniach i konsultacjach z przedstawicielami administracji państwowej, społeczeństwa obywatelskiego, środowiska akademickiego i ekspertów. W 2024 roku Fundacja dokonała analizy porównawczej wyników badań prowadzonych w latach 2020–2024, co pozwoliło na lepsze uchwycenie ewolucji zagrożeń informacyjnych, zmian w narracjach propagandowych oraz rosnącego znaczenia regionu w kontekście bezpieczeństwa informacyjnego Europy.
Kolejnym ważnym etapem był projekt FAROS, poświęcony rozpoznaniu i ocenie środowiska informacyjnego Egiptu. Projekt ten miał charakter pilotażowy i służył badaniu rosyjskiego zaangażowania w działania destabilizujące w północno-wschodniej Afryce oraz na Półwyspie Synaj. Jednym z jego kluczowych zadań było monitorowanie egipskiej przestrzeni informacyjnej oraz analiza rosyjskiej aktywności dezinformacyjnej wymierzonej w zachodnie struktury międzynarodowe oraz Polskę.
W ramach projektu FAROS Fundacja prowadziła monitoring środowiska informacyjnego oraz konsultacje z przedstawicielami administracji państwowej, społeczeństwa obywatelskiego, środowiska akademickiego i ekspertów. Analizy wskazywały, że Egipt pełni istotną rolę w regionalnym ekosystemie informacyjnym i może być wykorzystywany jako przestrzeń wzmacniania oraz eksportowania rosyjskich narracji propagandowych wobec Libii, Sudanu i innych państw regionu.
Szczególne znaczenie miała obecność rosyjskich ośrodków propagandowych, takich jak RT Arabic i Sputnik, oddziałujących na odbiorców w obszarach polityki, bezpieczeństwa, gospodarki i spraw społecznych.
Doświadczenia zdobyte w ramach projektów SWA i FAROS stały się podstawą do rozwijania kolejnych działań w regionie MENA. Projekt Albatros II – MENA realizowany jest jako element strategicznego, kilkuletniego zadania prowadzonego w latach 2023–2026. Jego założeniem jest nie tylko bieżące monitorowanie środowisk informacyjnych, ale również systematyczne budowanie zdolności partnerów lokalnych do rozpoznawania, analizowania i neutralizowania fałszywych narracji.
Dotychczasowe działania potwierdziły, że niestabilność polityczna, gospodarcza i społeczna w krajach MENA bezpośrednio wpływa na poziom bezpieczeństwa informacyjnego, a region pozostaje podatny na oddziaływanie zewnętrznych aktorów, w tym Rosji, Chin, Iranu, Białorusi i Turcji. Na postrzeganie rzeczywistości wpływają również lokalne uwarunkowania społeczne i medialne: struktura mediów państwowych i prywatnych, ograniczenia pluralizmu, wpływ autorytetów religijnych i lokalnych liderów, siła przekazu ustnego, podatność na teorie spiskowe, polaryzacja społeczna oraz skutki długotrwałych kryzysów politycznych i ekonomicznych.
W ramach projektu Albatros oraz MENA Fundacja INFO OPS Polska kontynuuje badania środowisk informacyjnych Libanu, Iraku i Egiptu, prowadzi śledztwa cyfrowe, opracowuje raporty analityczne oraz organizuje konferencje i szkolenia w krajach objętych projektem. Działania te służą ujawnianiu incydentów informacyjnych, lepszemu rozumieniu lokalnych podatności oraz przekazywaniu partnerom narzędzi edukacyjnych i informacyjnych wspierających przeciwdziałanie dezinformacji.
Realizacja projektu ma istotne znaczenie dla budowania odporności społecznej na fałszywe narracje w Libanie, Iraku i Egipcie. Stanowi także ważny element aktywności Fundacji INFO OPS Polska w obszarze bezpieczeństwa środowiska informacyjnego, łącząc komponent badawczy, analityczny, edukacyjny i międzynarodową współpracę ekspercką.